|
Ook kinderen hebben
vanzelfsprekend hun rouw bij verlies. Vaak is het moeilijk om hen naast je eigen verwerking op te vangen en kun je
twijfels hebben of je het wel goed doet. Ondersteuning hierbij kan belangrijk
zijn: Voor leerkrachten en medeleerlingen is dit ook een moeilijke
confrontatie, waardoor het kind zich buitengesloten (eenzaam) kan gaan voelen.
Op latere leeftijd kan onverwerkte rouw gaan opspelen. Durf je er dan nog
over te praten? Het onderkennen en uitspreken kan je weer ruimte geven, het
krijgt daardoor de juiste plek in je leven.
Rouwen - mag ik alsjeblieft?
Verdriet, afscheid en rouwen zijn een essentieel deel van het leven; kunnen wij
dat accepteren, en hoe reageert de omgeving?
Rouwen, accepteert mijn omgeving dat? Of moet ik mij naast het verdriet ook nog
verweren en mijn rouw verdedigen? Er zijn eindeloos veel voorbeelden van de onmacht van mensen om te troosten: 'de zon schijnt', 'je hebt nog
zoveel om voor te leven'. 'het leven gaat door', 'je moet er overheen komen' of
'je mag de overledene niet belasten met je verdriet'.
Durven wij
de confrontatie niet aan? Geboren worden en sterven, we hebben het allemaal
gemeen. Rouwen is echter een miskend proces geworden in de samenleving.
Er overheen komen? Nee, er doorheen gaan. Het is niet een 'bladzijde die je
omslaat'. Het verleden kleurt de toekomst. De overledene, de herinnering blijft
bij je als een kostbare schat, een deel van het levenspad dat je samen hebt
afgelegd.
Eerst is er een rauw litteken, een amputatie, een deel dat wegvalt. Het krijgt
langzamerhand zijn plaats, wanneer het leven dat eerst stuurloos leek, weer richting krijgt. Dromen, gewaarwordingen van nabijheid...
waarom zou dit
verbeelding zijn, ingegeven door verdriet en eenzaamheid? Voel je dit zelf ook
zo, of is het de omgeving die het je onmogelijk maakt dit te uiten?
Hoe lang mag je rouwen? Als dit tot het leven hoort, sterven en leven, vreugde
en smart, waarom dan een termijn of een indeling in fasen?
Je wilt er over praten, dagen, maanden, jaren, maar waar vind je een luisterend
oor?
Leed vergelijken is onmogelijk. Het is nooit meer of minder, het is hooguit voor iedereen anders.
We staan met elkaar op de drempel van leven en dood. Misschien kunnen we vanuit
dit gemeenschappelijk punt in individuele gesprekken een stukje op weg gaan om
de draad verder te weven, om levenskracht en levensmoed te verzamelen om het
levenspad mee te vervolgen. En misschien kan ieder voor zichzelf op de vele vragen
een antwoord of inzicht verkrijgen.
Ná het sterven
Hoe was het rondom het sterven? Hebben wij afscheid kunnen en mogen nemen? Thuis
opgebaard worden, de dagen ná het sterven tot aan de begrafenis of crematie. Het
kan en mag.
Onze cultureel-maatschappelijke normen zijn hier minder vertrouwd mee geraakt.
De dood is een taboe dat wij het liefst wegstoppen en over-leven. Maar misschien
zou kunnen blijken dat we, als we de confrontatie aandurven, juist her-leven.
Waken tot over de dood. Wat betekent het voor ons en voor de overledene als we
gedurende circa 3 a 4 dagen na de dood zouden waken. Naar oud gebruik, 'de
dodenwake'.
Een ieder die wel eens gewaakt heeft, ervaart de glans, de weerspiegeling van
het innerlijk. De 'veranderingen', bewegingen in het gelaat, gedurende deze
na-dagen. Er is moed voor nodig, zoals we ook in het leven confrontaties wel of
niet uit de weg kunnen gaan. Maar als we wilsbesluiten nemen, blijken ons vaak
krachten toe te vloeien.
Ook een goede uitvaart is belangrijk, ook voor het rouwproces. Hebben we ons
hier op voorbereid of overvalt het ons? Zelf rituelen bedenken die in
overeenstemming zijn met de overledene en de nabestaanden. Door hier creatief
mee om te gaan, actief deel te nemen, geeft het reeds de mogelijkheid tot een
stukje verwerking. Zoals we alle zorg besteden aan de geboorte van een kind, zo
is deze laatste zorg ook van belang.
Zoals de dichter Novalis (1772-1801) het uitsprak: "Waar een mens wordt geboren,
sterft een geest. Waar een mens sterft, wordt een geest geboren."
Themadagen: De verbinding met de gestorvenen
Hoe kan een wisselwerking met de gestorvenen ontstaan? Ontstaat dat alleen met
degenen die ons dierbaar zijn, of kun je ook een verbinding met gestorvenen
aangaan, wanneer het in het leven moeilijk is geweest?
Zijn er behalve meditatie en gebed, ook andere wegen die we in het dagelijks
leven kunnen beoefenen? Heeft deze wisselwerking wellicht niet alleen voor de
gestorvenen en onszelf, maar ook voor de samenleving een betekenis?
Aantal deelnemers: max. 12
Plaats: Zeist
Bijeenkomsten voor partners
Partners die een kind of kleinkind hebben verloren, of één van de partners die
een ouder(s), broer/zus of andere dierbaren verliezen, kunnen bij de verwerking
hiervan moeilijkheden in de relatie ondervinden, waardoor hun samengaan
diepgaand verstoord kan worden. Er kunnen ingrijpende conflicten ontstaan, met
als gevolg een uit elkaar groeien en eenzaamheid. Helaas maak ik dit (te) vaak
mee.
In gespreksgroepen, waaraan beide partners deelnemen, kan veel voorkomen worden
en spanning wellicht opgelost.
Ik wil daartoe voor maximaal zes minimaal vier paren gespreksgroepen organiseren
(in Zeist).
Scholingsdagen Stervensbegeleiding en Rouwbegeleiding
Vanwege het schrijven van mijn boek Stervensbegeleiding een wederzijds proces,
dat zal verschijnen voorjaar 2008, start ik pas in het voorjaar en/of najaar
2008 met de themadagen Stervensbegeleiding en Rouwbegeleiding. Je kunt je wel
vast vrijblijvend opgeven, dan krijg je t.z.t. bericht en informatie.
Bijeenkomsten voor partners met verlies, start steeds bij voldoende deelname.
Oproep
Het is het streven dat voorjaar 2008 mijn boek stervensbegeleiding verschijnt.
Met enige schroom vraag ik U of U ervaringen op dit gebied heeft, die U mij zou
willen toevertrouwen. Ik zoek speciaal ervaringen van mensen die stervenden
hebben bijgestaan, maar ook van hen die zelf dicht bij het sterven staan.
Ervaringen in ziekenhuizen, hospice of in de thuissituatie, tijdens het waken of
na crematie of begrafenis.
Contact met de overledenen (bv. dromen of anderszins), is zeer zeker een van de
onderwerpen in mijn boek en welkom! Misschien heeft U gedichten, meditaties of
citaten die steun en troost boden? Eigenlijk alles waarmee U wellicht anderen,
die door zo'n ingrijpende periode heen gaan, zou willen helpen.
Discretie en behoedzaamheid zijn verzekerd. Uw ervaringen zullen pas na overleg
in het boek verwerkt worden.
Bij voorbaat hartelijk dank.
Levensproblematiek, keuzevragen, relatieproblemen en
supervisie op werk verbonden met levensopgave, maken ook deel uit van mijn werk
als psychosociaal therapeute. Levensvragen
Waarheen en op welke wijze ben ik op weg in mijn leven? Hoe heeft mijn leven
er tot nu toe uitgezien? Kan ik een leidraad ontdekken? Uit welke inspiratiebron
put ik kracht? En voel ik deze ook echt of blokkeer ik mijzelf? Wij zijn zelf de
'schrijvers' van onze biografie (levensverhaal). Soms voelen we ons vastgelopen,
onzeker, depressief. Staan voor keuzevragen, keerpunten en kruispunten. Het
conflict in jezelf kan de wisselwerking tussen jou en je omgeving, partner,
vrienden, collega's etc. verstoren.
Misschien zijn er fasen uit het verleden blijven liggen? Kom ik daardoor
steeds weer in soortgelijke situaties terecht? Door inzicht kan het weer gaan 'stromen'.
Het verleden hoeft geen blokkade te zijn, want door het te integreren en te
aanvaarden, kunnen we met nieuwe inzichten de toekomst tegemoet treden. Zo wordt
crisis groeimoment.
Door middel van gesprekken is het mogelijk weer inzicht op ons leven en
levensdoel te krijgen. Een hulpverlenergesprek is niet een bepaalde methode,
maar een fundamenteel menselijk-tussenmenselijk gebeuren. Hierdoor kan men van
lijdend voorwerp worden tot leidend onderwerp.
Over Renée Zeylmans
Renée Zeylmans is als psychosociaal therapeute niet alleen werkzaam op het gebied van stervens-, verlies- en rouwproblematiek, maar ook op het gebied van andere
levensvragen, zoals: autobiografische vragen, relatieproblemen etc.
Toen in 1974, na een paar jaar huwelijk, haar man overleed en zij met drie
jonge kinderen achterbleef, besloot ze zich geheel te wijden aan degenen die
ook het zware rouwproces moeten doormaken.
Na een aantal jaren als stervensbegeleidster gewerkt te hebben en na een
intensieve scholingsweg, startte ze in 1988 in Zeist haar gesprekspraktijk.
Ze is docente aan opleidingen en geeft al vele jaren cursussen, lezingen en
supervisie op het gebied van stervens-en rouwproblematiek.
Renée Zeylmans
Burgemeester van Tuyll·laan 40
3707 CX Zeist
Telefoon (030) 691 7100
E-mail: rzeylmans@zonnet.nl
Spreekuur: 's morgens 8.30-9.00 uur en 's avonds 18.30-19.30 uur. Andere tijden
gewoon proberen. Als het spreekuur druk is, ben ik wat moeilijk te bereiken.
Literatuur
Van Renée Zeylmans verschenen de volgende boeken bij Uitgeverij Christofoor:
 |
Rouwverwerking en rouwbegeleiding (27,50)
Sterven-rouwen-troosten
Renée Zeylmans brengt het rouwproces onder woorden vanuit haar jarenlange praktijk en
haar persoonlijke ervaringen. Vele cliënten en cursisten hebben
aan dit boek bijgedragen met hun kostbare en intieme ervaringen.
|
 |
Omgang met gestorvenen (16,50)
Spreuken, gebeden, gedichten, meditaties
Gedenkkalender
In het eerste deel van dit boek worden handreikingen voor de omgang met
gestorvenen gegeven, met teksten over lijden en eenzaamheid, rouw en troost,
liefde, angst en vergeving.
Door het gehele boek zijn spreuken, gebeden, meditaties en gedichten opgenomen.
Het tweede deel bevat een gedenkkalender. |
Deze boeken zijn o.a. verkrijgbaar via de boekhandel.
Voor meer informatie over deze boeken en online bestellen kunt u o.a. terecht bij ABC-Boekenservice:
www.abc-antroposofie.nl
Uitgeverij Christofoor:
www.christofoor.nl
Rouwverwerking en rouwbegeleiding:
www.christofoor.nl/#9062386792
Omgang met de gestorvenen:
www.christofoor.nl/#906238465X
|